Công Ty Cổ Phần Bệnh Viện Đa Khoa Quốc Tế Hoàn Mỹ Thủ Đức

Địa chỉ: 241 Quốc lộ 1K, phường Linh Xuân, Tp. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh.

Điện thoại: (+84) 2873 062 062 Email: bvhoanmythuduc@hoanmy.com

CƠN HEN PHẾ QUẢN CẤP | BỆNH VIỆN ĐA KHOA QUỐC TẾ HOÀN MỸ THỦ ĐỨC | Thành viên Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ
Quay lại

CƠN HEN PHẾ QUẢN CẤP

17-04-2021

 

  1. Tổng quan
  • Trong suốt cơn hen cấp, đường thở bị phù nề và viêm. Các cơ xung quanh đường thở co thắt và đường thở tăng tiết chất nhầy, nguyên nhân là hẹp phế quản.
  • Trong suốt cơn hen cấp, bạn có thể ho, khò khè và khó thở. Triệu chứng của cơn hen cấp mức độ nhẹ có thể điều trị được tại nhà. Cơn hen cấp ác tính nặng nếu không cải thiện khi điều trị tại nhà sẽ là một tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng.
  • Điều quan trọng để ngăn chặn cơn hen cấp là nhận ra và điều trị sớm. Theo dõi kế hoạch điều trị mà bạn đã thực hiện trước đó với bác sĩ. Kế hoạch điều trị có thể bao gồm những điều bạn cần làm khi cơn hen diễn biến xấu hơn, và làm sao giải quyết khi cơn hen đang diễn tiến.
  1. Triệu chứng
  • Triệu chứng và dấu hiệu của của cơn hen cấp bao gồm:
  • Khó thở nhiều, nặng ngực, ho, khò khè
  • Lưu lượng đỉnh (PEF) thấp nếu bản sử dụng được lưu lượng kế.
  • Triệu chứng đáp ứng kém với thuốc tác dụng nhanh dạng hít.
  • Triệu chứng và dấu hiệu của cơn hen cấp thay đổi tùy theo mỗi cá nhân. Hãy trao đổi với bác sĩ để nhận ra những triệu chứng cụ thể và dấu hiệu của cơn hen nặng- và bạn phải làm gì khi nó xuất hiện.
  • Nếu các triệu chứng hen không cải thiện và diễn biến nặng hơn khi dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ, bạn cần được cấp cứu. Bác sĩ có thể giúp bạn nhận ra cơn hen nặng mà bạn cần được điều trị.
  1. Khi nào cần gặp bác sĩ:
  • Khi cơn hen bùng phát, ngay lập tức bạn phải tuân thủ các bước trong bảng liệu trình điều trị mà Bác sĩ cung cấp. Nếu triệu chứng và PEF cải thiện, đó là liệu trình điều trị bạn cần làm. Nếu triệu chứng không cải thiện khi điều trị tại nhà, bạn cần phải được điều trị cấp cứu.
  • Khi cơn hen bùng phát, hãy theo hướng dẫn sử dụng thuốc tác dụng nhanh dạng hít. PEF thay đổi từ 51 - 79% so với giá trị tốt nhất của bạn, điều đó có nghĩa là bạn cần sử dụng thuốc tác dụng nhanh.
  1. Kiểm tra các bước kiểm soát cơn hen với bác sĩ
  • Hen thay đổi theo thời gian, vì vậy bạn cần điều chỉnh định kỳ liệu trình điều trị để kiểm soát các triệu chứng hàng ngày. Nếu bạn không kiểm soát hen tốt, có vẻ như bạn sẽ hay gặp các đợt cấp. Tình trạng viêm phổi kéo dài sẽ làm cho cơn hen bùng phát bất kỳ lúc nào.
  • Hãy tái khám đúng lich hẹn. Nếu bạn thường xuyên có  cơn hen cấp, hoặc nếu bạn có lưu lượng đỉnh thấp hoặc các triệu chứng khác của hen không kiểm soát tốt, thì hãy đặt cuộc hẹn với bác sĩ.
  1. Khi nào cần đến điều trị cấp cứu:
  • Hãy tìm đến các cơ sở y tế ngay lập tức khi bạn có các triệu chứng hay dấu hiệu của đợt cấp nặng.
  • Các dấu hiệu của đợt nặng là:
  • Khó thở nhiều hoặc khò khè nhiều, đặc biệt là vào ban đêm hoặc vào sáng sớm
  • Khó thở đến mức không thể nói được câu ngắn
  • Sử dụng cơ hô hấp phụ để thở
  • PEF thấp khi sử dụng lưu lượng kế
  • Không cải thiện sau khi dung thuốc tác dụng nhanh dạng hít
  1. Nguyên nhân

Hệ thống miễn dịch quá nhạy cảm sẽ làm cho đường thở bị viêm và phù nề khi cơ thể tiếp xúc với các yếu tố khởi phát cụ thể. Yếu tố khởi phát hen thay đổi tùy theo các nhân. Những yếu tố khởi phát cơn hen cấp thường gặp là:

  • Phấn hoa, vật nuôi, nấm mốc, bụi
  • Nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới
  • Khói thuốc lá
  • Hít không khí lạnh và khô
  • Trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
  • Căng thẳng

Đối với nhiều người, triệu chứng cơn hen xấu đi khi đi kèm với nhiễm khuẩn hô hấp, ví dụ cảm thông thường. Vài người cơn hen bùng phát bởi vì môi trường làm việc của họ. Thỉnh thoảng, cơn hen cấp xảy ra không có nguyên nhân nào cả.

  1. Yếu tố nguy cơ

Một vài người có nguy cơ cao của cơn hen cấp. Bạn sẽ là đối tượng nguy cơ cao mắc cơn hen cấp nặng khi:

  • Bạn đã có tiền căn cơn hen ác tính.
  • Trước đó bạn đã vào bệnh viện hoặc vào khoa Cấp cứu vì hen.
  • Trước đó, bạn đã đặt nội khí quản vì cơn hen ác tính.
  • Bạn sử dụng hơn 2 lần thuốc cắt cơn tác dụng nhanh dạng hít.
  • Các cơn hen thường đến bất ngờ trước khi bạn nhận thấy các triệu chứng trở nên nặng hơn.
  • Bạn có bệnh kèm mạn tính, ví dụ như viêm mũi hoặc polyp mũi hoặc bệnh tim hoặc bệnh phổi mạn tính.
  1. Biến chứng

Những cơn hen phế quản cấp có thể rất nặng. Chúng làm ảnh hưởng đến:

  • Giới hạn những hoạt động hàng ngày ví dụ như ngủ, đến trường, làm việc, tập thể dục, gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và có thể làm gián đoạn cuộc sống những người xung quanh bạn.
  • Khiến bạn phải đến cơ sở y tế cấp cứu rất tốn kém và căng thẳng
  • Dẫn đến ngưng hô hấp và tử vong
  1. Phòng bệnh
  • Cách tốt nhất để tránh nhứng đợt hen cấp là bảo đảm rằng hen được kiểm soát tốt ngay ở bước đầu tiên. Điều đó có nghĩa là kế hoạch quản lý hen được viết ra để kiểm soát triệu chứng và điều chỉnh phương pháp điều trị.
  • Khi bạn không thể loại bỏ các nguy cơ của cơn hen cấp, bạn sẽ ít có khả năng mắc bệnh hơn nếu phương pháp điều trị hiện tại giúp bạn kiểm soát được bệnh hen. Dùng thuốc dạng hít theo quy định trong kế hoạch hen phế quản đã có.
  • Phòng ngừa bằng cách này không những điều trị viêm đường hô hấp mà còn tránh nguyên nhân gây ra triệu chứng và dấu hiệu của hen. Dùng hàng ngày sẽ làm giảm hoặc loại bỏ những đợt bùng phát của hen – và bạn cần thuốc tác dụng nhanh dạng hít.
  • Hãy đến gặp bác sĩ nếu như bạn đã tuân thủ kế hoạch điều trị hen nhưng vẫn có những triệu chứng thường xuyên hoặc khó chịu hoặc lưu lượng đỉnh thấp. Những điều này chỉ ra rằng bạn chưa kiểm soát hen tốt, và bạn cần bàn với bác sĩ để thay đổi việc điều trị.
  • Nếu cơn hen bùng phát khi bạn bị cảm lạnh hoặc cúm, ác bước để tránh sự xuất hiện cơn hen cấp bằng cách theo dõi chức năng phổi, các triệu chứng và điều chỉnh cách điều trị, nếu cần thiết. Chắc chắn rằng giảm tiếp xúc với tác nhân kích hoạt sự dị ứng và mang khẩu trang khi tập thể dục trong thời tiết lạnh.
  1. Chẩn đoán
  • Đối với người lớn hoặc trẻ em trên 5 tuổi, kiểm tra chức năng phổi được sử dụng để kiểm tra xem phổi hoạt động như thế nào. Chức năng phổi kém là dấu hiệu của hen không được kiểm soát tốt. Trong vài trường hợp, kiểm tra chức năng phổi được sử dụng trong trường hợp cấp cứu giúp bác sĩ hiểu mức độ nặng của cơn hen cấp hoặc cơn hen đã được kiểm soát tốt như thế nào.
  • Kiểm tra chức năng phổi bao gồm:
  • Lưu lượng đỉnh: bác sĩ có thể đọc lưu lượng đỉnh khi bạn đến tái khám theo lịch hoặc khi điều trị cấp cứu trong cơn hen cấp. Kiểm tra này đo bạn thở ra nhanh như thế nào. Bạn có thể sử dụng thiết bị đo lưu lượng đỉnh tại nhà để theo dõi chức năng phổi của bạn. Kết quả của cuộc kiểm tra này được xem là lưu lượng đỉnh (PEF). Kiểm tra lưu lượng đỉnh được thực hiện bằng cách thổi vào ống trong miệng mạnh và nhanh bằng một hơi thở (thở ra).
  • Đo phế dung ký: Trong quá trình đo phế dung, bạn hít thở sâu và thở ra thật mạnh vào một ống được nối với một máy gọi là phế dung kế. Phép đo phế dung kế phổ biến là thể tích thở ra gắng sức, đo lượng không khí bạn có thể thở ra trong một giây. Kết quả của phép đo này được xem như là thể tích thở ra gắng sức (FEV). Phế dung ký có thể đo lượng khí mà phổi bạn có thể giữ và nhịp thở mà bạn có thể hít vào và thở ra.
  • Đo Nitric oxide (NO): thử nghiệm này đo lượng khí NO mà bạn hít vào. Nếu lượng khí NO hít vào cao thì nghĩa là đang có tình trạng viêm phế quản.
  • Đo ôxy mạch: thử nghiệm này đo lượng ôxy trong máu. Phương pháp đo thông qua móng tay và chỉ mất vài giây.
  1. Điều trị
  • Nếu bạn và bác sĩ của bạn cùng xây dựng kế hoạch điều trị hen, hãy tuân thủ theo sự hướng dẫn khi có những triệu chứng đầu tiên của cơn hen cấp. Điều này nghĩa là sử dụng 2 đến 6 nhát thuốc hít tác dụng nhanh để giãn phế quản, ví dụ albuterol  (Ventolin HFA, ProAir HFA,…) và levaalbuterl (Xopenex), tác dụng sâu vào phổi. Trẻ em và những người gặp vấn đề khi sử dụng dạng hít có thể sử dụng dạng khí dung. Sau 20 phút, bạn có thể lặp lại 1 liều nữa nếu cần thiết. Nếu bạn tiếp tục khò khè hoặc khó thở sau điều trị, hãy đến bác sĩ hoặc cấp cứu ngay. Nếu bạn có triệu chứng của cơn hen ác tính, ví dụ khó nói chuyện bởi vì khó thở, hãy sử dụng thuốc tác dụng nhanh và đến gặp bác sĩ hoặc cấp cứu ngay.
  • Bác sĩ có thể khuyên bạn tiếp tục sử dụng thuốc tác dụng nhanh mỗi 3 - 4 giờ cho 1-2 ngày sau đợt cấp. Bạn nên sử dung thuốc corticosteroid dạng uống trong thời gian ngắn.
  1. Điều trị cấp cứu

Nếu bạn đến khoa Cấp cứu vì cơn hen cấp đang diễn tiến, bạn sẽ cần điều trị để kiểm soát cơn hen ngay lập tức. Những điều trị này bao gồm:

  • Thuốc đồng vận β tác dụng ngắn, ví dụ albuterol. Những loại thuốc giống cơ chế như là tác dụng nhanh dạng hít. Bạn có thể cần máy phun khí dung, là thiết bị chuyển thuốc dạng sương tác dụng sâu vào phổi của bạn.
  • Corticosteroid dạng uống: thuốc uống dạng viên loại này sẽ giảm tình trạng viêm trong phổi và giúp kiểm soát triệu chứng. Coricosteroid có thể dạng tiêm tĩnh mạch, đặc biệt cho bệnh nhân nôn ói hoặc suy hô hấp.
  • Ipratropium (Atrovent HFA): Ipratropium thỉnh thoảng được sử dụng giãn phế quản trong các đợt cấp nặng, đặc biệt là khi albuterol không tác dụng hiệu quả.
  • Nội khí quản, thở máy và ôxy: Nếu cơn hen cấp nặng, đe dạ tính mạng, bác sĩ có thể sẽ đặt ống nội khí quản vào vùng miệng đi vào đường thở trên, sử dụng thiết bị bơm ôxy vào phổi để giúp bạn thở trong khi bác sĩ xử trí điều trị để kiểm soát cơn hen.
  • Sau khi các triệu chứng hen cải thiện, bác sĩ muốn bạn tiếp tục ở lại khoa Cấp cứu vài giờ hoặc lâu hơn để đảm bảo rằng bạn không có thêm đợt cấp khác. Khi bác sĩ cảm thấy cơn hen đã kiểm soát hiệu quả, bạn có thể về nhà. Bác sĩ có thể hướng dẫn bạn sẽ làm gì nếu có cơn hen cấp khác. Nếu cơn hen cấp không cải thiện tại khoa Cấp cứu, bác sĩ có thể cho bạn nhập viện và điều trị mỗi giờ hoặc mỗi vài giờ. Nếu bạn có triệu chứng cơn hen nặng, bạn cần thở ôxy qua mặt nạ. Trong vài trường hợp, tình trạng nặng luôn tiếp diễn sẽ được điều trị tại khoa Hồi sức tích cực (ICU)
  1. Lối sống và điều trị tại nhà
  • Tất cả những cơn hen cấp đều được yêu cầu sử dụng thuốc tác dụng nhanh dạng hít ví dụ như albuterol. Một trong những bước quan trọng trong ngăn ngừa đợt cấp là tránh yếu tố làm khởi phát cơn hen.
  • Nếu cơn hen cấp có thể sẽ khởi phát bởi yếu tố bên ngoài, bác sĩ sẽ giúp bạn cách hạn chế tối đa tiếp xúc. Những xét nghiệm tìm dị nguyên sẽ giúp xác định cụ thể dị nguyên.
  • Rửa tay thường xuyên sẽ giảm nguy cơ tiếp xúc với vi rút cảm lạnh.
  • Nếu cơn hen bùng phát khi bạn tập thể dục trong môi trường lạnh, bạn có thể mang khẩu trang che mặt hoặc khăn choàng để giữ ấm.
  1. Chuẩn bị cho cuộc hẹn với bác sĩ:
  • Chuẩn bị cho cuộc hẹn với bác sĩ để bạn có thể nhận được kết quả tốt từ cuộc hẹn. Tại mỗi cuộc hẹn:
  • Mang theo kế hoạch điều trị hen của bạn. Nếu bạn chưa có, hãy làm việc với bác sĩ để có. Kế hoạch này sẽ nói về vấn đề điều trị khi có cơn hen cấp.
  • Mang theo kết quả lưu lượng đỉnh và tất cả những điều trị của bạn.
  • Chuẩn bị thảo luận với bác sĩ về triệu chứng và cơn hen đã làm bạn khó chịu như thế nào. Những thay đổi thường xuyên hoặc dự định trong điều trị cần thiết để kiểm soát hen và ngăn ngừa cơn hen cấp.
  • Hãy chuẩn bị để chứng minh bằng cách sử dụng ống hít dạng xịt của bạn. Sử dụng không đúng cách có thể làm giảm hiệu quả của ống hít.
  • Thời gian của bạn và bác sĩ có giới hạn, vì vậy hãy chuẩn bị danh sach câu hỏi, điều này sẽ giúp bạn có nhiều thời gian thảo luận với bác sĩ. Một vài câu hỏi hay để hỏi bác sĩ bao gồm:
  • Việc điều trị hoặc kế hoạch điều trị của tôi có cần thay đổi không?
  • Những triệu chứng gợi ý tôi bị đợt cấp?
  • Tôi cần làm gì để ngăn ngừa đợt cấp khi các triệu chứng xấu hơn hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên?
  • Các bước nào tôi cần làm để ngăn chặn cơn hen đang diễn biến?
  • Khi nào tôi đến bệnh viện để cấp cứu hoặc tìm sự hỗ trợ điều trị y tế?
  • Khi tôi có ợ nóng, tôi làm gì để ngăn nó?
  • Tôi có nên tiêm ngừa cúm? Tôi có nên tiêm ngừa viêm phổi?
  • Những việc nào khác tôi cần làm để bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh và cúm?

Ngoài những câu hỏi mà bạn đã chuẩn bị, đừng do dự đặt câu hỏi với bác sĩ trong suốt cuộc nói chuyện.

  • Bạn mong chờ điều gì từ bác sĩ: Bác sĩ sẽ hỏi bạn các câu hỏi. Hãy sẵn sàng để trả lời để có thời gian nêu những vấn đề mà bạn trải qua. Bác sĩ có thể hỏi bạn:
  • Bạn có nhận thấy điều gì làm cho tình trạng hen phế quản bạn tệ hơn không?
  • Bạn đã dùng thuốc gì?
  • Bạn dùng nó như thế nào và khi nào?
  • Bạn có thể nói cho tôi nghe cách bạn sử dụng thuốc dạng hít?
  • Bạn có gặp vấn đề gì khi sử dụng các phương pháp điều trị này?
  • Bạn có biết khi nào sẽ gọi cho tôi hoặc đi đến bệnh viện không?
  • Bạn có câu hỏi nào về kế hoạch điều trị hen không?
  • Bạn có gặp vấn đề nào với kế hoạch điều trị hen không?
  • Có điều gì bạn muốn làm nhưng không thể làm vì bệnh hen của bạn không?